ਬਿਊਰੋ, ਪ੍ਰਾਈਮ ਪੋਸਟ ਪੰਜਾਬ
ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ : ਜਲੰਧਰ ਲੋਕ ਸਭਾ ਜ਼ਿਮਨੀ ਚੋਣ ਦਾ ਕਾਊਂਟਡਾਊਨ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਤਸਵੀਰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਸਾਫ ਹੁੰਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੀਕਰਣ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਸਭਾ ਜ਼ਿਮਨੀ ਚੋਣ ਵਿੱਚ ਚਾਰੇ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਰੀਬੀ ਟੱਕਰ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ। ਹਰ ਧਿਰ ਆਪਣੀ-ਆਪਣੀ ਰਣਨੀਤੀ ਤਿਆਰ ਕਰਕੇ ਖੇਡ ਖੇਡਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਜਲੰਧਰ ਇੱਕ ਰਾਖਵੀਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਸੀਟ ਹੈ ਅਤੇ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਵੋਟਰ ਦਲਿਤ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤੇ ਰਵਿਦਾਸੀਆ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਸਿੱਖ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਦਲਿਤ ਵੋਟਾਂ ਹੀ ਜਿੱਤ ਜਾਂ ਹਾਰ ਦਾ ਨਿਰਣਾਇਕ ਕਾਰਕ ਹੋਣਗੀਆਂ।
ਰਾਖਵੇਂ ਜਲੰਧਰ ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਵਿੱਚ ਦਲਿਤ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀਆਂ 42 ਫੀਸਦੀ ਵੋਟਾਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਵੋਟਾਂ ਰਵਿਦਾਸੀਆ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਵਿੱਚ ਨੌਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਚਾਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਰਾਖਵੇਂ ਹਨ। ਚਾਰੇ ਸੀਟਾਂ ‘ਤੇ ਜਿੱਤ ਜਾਂ ਹਾਰ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਰਵਿਦਾਸੀਆ ਵੋਟ ਬੈਂਕ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਰਵਿਦਾਸੀਆ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਧਾਰਮਿਕ ਸਥਾਨ ਡੇਰਾ ਸੱਚਖੰਡ ਬੱਲਾਂ ਜਲੰਧਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਲੱਖਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਰਵਿਦਾਸੀਆ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀਆਂ ਨਿਰਣਾਇਕ ਵੋਟਾਂ ਨੇ ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ ਚੌਧਰੀ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਦੋ ਵਾਰ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਬਣਾਇਆ।
ਕਾਂਗਰਸ ਵੱਲੋਂ ਕਰਮਜੀਤ ਕੌਰ ਚੋਣ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਪਾਰਟੀ ਦੀਆਂ ਵੋਟਾਂ ਬਚਾਉਣ ਦੀ ਚੁਣੌਤੀ ਹੈ ਦੋਆਬੇ ਵਿੱਚ ਦਲਿਤ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦਾ ਗੜ੍ਹ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਜਲੰਧਰ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਤੱਕ ਹੋਈਆਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਂਗਰਸ 13 ਵਾਰ ਜਿੱਤ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਕਾਂਗਰਸ ਪਿਛਲੀਆਂ ਚਾਰ ਚੋਣਾਂ ਤੋਂ ਇਹ ਸੀਟ ਜਿੱਤਦੀ ਆ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਸੀਟ ਵੀ ਦੋ ਵਾਰ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਅਤੇ ਦੋ ਵਾਰ ਜਨਤਾ ਦਲ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਗਈ ਹੈ। ਕਾਂਗਰਸੀ ਉਮੀਦਵਾਰ ਕਰਮਜੀਤ ਕੌਰ ਦੇ ਪਤੀ ਚੌ. ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ ਲਗਾਤਾਰ ਦੋ ਵਾਰ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਸੰਤੋਖ ਚੌਧਰੀ ਦੀ ਭਾਰਤ ਜੋੜੋ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਕਾਂਗਰਸ ਨੂੰ ਹਮਦਰਦੀ ਦੀਆਂ ਵੋਟਾਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਉਮੀਦ ਹੈ। ਕਾਂਗਰਸ ਦਾ ਕਿਲ੍ਹਾ ਬਚਾਉਣਾ ਤਾਂ ਚੁਣੌਤੀ ਹੈ ਹੀ, ਨਾਲ ਹੀ ਚੌਧਰੀ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਮੋਢਿਆਂ ‘ਤੇ ਸਿਆਸਤ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਲਿਜਾਣ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਵੀ ਹੈ। ਕਰਮਜੀਤ ਕੌਰ ਚੌਧਰੀ ਦੇ ਸਹੁਰਾ ਮਾਸਟਰ ਗੁਰਬੰਤਾ ਸਿੰਘ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਿਆਸਤ ਵਿੱਚ ਸਨ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੰਤਰੀ ਰਹਿ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਕਾਂਗਰਸ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ 100 ਸਾਲ ਪੁਰਾਣਾ ਹੈ।
ਦੂਸਰੇ ਪਾਸੇ ਸੰਗਰੂਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 92 ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਸੀਟਾਂ ਜਿੱਤ ਕੇ ਸੱਤਾ ਵਿਚ ਆਈ ‘ਆਪ’ ਲਈ ਜਲੰਧਰ ਲੋਕ ਸਭਾ ਉਪ ਚੋਣ ਇਕ ਹੋਰ ਇਮਤਿਹਾਨ ਹੋਵੇਗੀ। ਜਲੰਧਰ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪ ਮੁਕਾਬਲਾ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਦੀਆਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਦੇ ਰੁਝਾਨਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਜਲੰਧਰ ਹਲਕਾ (ਰਾਖਵਾਂ) ਕਾਂਗਰਸ ਦਾ ਗੜ੍ਹ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਹ 2019 ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਹਾਰ ਗਏ ਸਨ। ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਜਸਟਿਸ ਜੋਰਾ ਸਿੰਘ (ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬੇਅਦਬੀ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਸੀ) ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ 25,000 ਵੋਟਾਂ (ਕੁੱਲ ਵੋਟਾਂ ਦਾ 2.5 ਫੀਸਦੀ) ਮਿਲੀਆਂ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ‘ਆਪ’ ਨੇ 2014 ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਜਦੋਂ ਉਸਦੀ ਉਮੀਦਵਾਰ ਜੋਤੀ ਮਾਨ ਨੂੰ 2.54 ਲੱਖ ਵੋਟਾਂ ਮਿਲੀਆਂ। 2022 ਦੀਆਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ, ‘ਆਪ’ ਜਲੰਧਰ ਵਿੱਚ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਗੜ੍ਹ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਤੋੜ ਸਕੀ ਕਿਉਂਕਿ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਜਲੰਧਰ ਲੋਕ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦੇ ਨੌਂ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪੰਜ ਜਿੱਤੇ ਸਨ। ਇਸ ਵਾਰ ਆਪ ਨੇ ਕਾਂਗਰਸ ਤੋਂ ਆਏ ਸੁਸ਼ੀਲ ਰਿੰਕੂ ਨੂੰ ਚੋਣ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਉਤਾਰਿਆ ਹੈ।
ਭਾਜਪਾ ਨੇ ਇੰਦਰ ਇਕਬਾਲ ਨੂੰ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ ਉਤਾਰਿਆ ਹੈ
ਸਾਬਕਾ ਵਿਧਾਇਕ ਇੰਦਰ ਇਕਬਾਲ ਸਿੰਘ ਅਕਾਲੀ ਆਗੂ ਚਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਅਟਵਾਲ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ। ਇੰਦਰ ਇਕਬਾਲ ਨੇ 2002 ਦੀਆਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਕੁਮਕਲਾਂ ਤੋਂ ਸੀਟ ਜਿੱਤੀ ਸੀ । ਹਾਲਾਂਕਿ 2007 ਅਤੇ 2017 ‘ਚ ਹੋਈਆਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ‘ਚ ਉਹ ਹਾਰ ਗਏ ਸਨ। ਇੰਦਰ ਇਕਬਾਲ ਇੱਕ ਵਾਲਮੀਕੀ ਧਾਰਮਿਕ ਸਿੱਖ ਪਰਿਵਾਰ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਭਾਜਪਾ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਕੜ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਇੰਦਰ ਦੇ ਪਿਤਾ ਚਰਨਜੀਤ ਅਟਵਾਲ 2004 ਤੋਂ 2009 ਤੱਕ ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੇ ਡਿਪਟੀ ਸਪੀਕਰ ਅਤੇ ਦੋ ਵਾਰ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਸਪੀਕਰ ਰਹੇ। ਜਲੰਧਰ ਦੇ 954 ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਧਾਰਮਿਕ ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵੋਟ ਬੈਂਕ ਹੈ। ਭਾਜਪਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਮੀਨੀ ਆਧਾਰ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕੀ, ਇਸ ਲਈ ਇੰਦਰ ਅਟਵਾਲ ਰਾਹੀਂ ਪਾਰਟੀ ਲਈ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਦਾ ਰਾਹ ਖੁੱਲ੍ਹ ਗਿਆ ਹੈ। ਦੂਜਾ, ਅਟਵਾਲ ਇੱਕ ਦਸਤਾਰਧਾਰੀ ਸਿੱਖ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਪਾਰਟੀ ਨੂੰ ਉਮੀਦ ਹੈ ਕਿ ਸਿੱਖ ਵੋਟ ਉਸ ਵੱਲ ਝੁਕ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਅਕਾਲੀ-ਬਸਪਾ ਵੱਲੋਂ ਦਲਿਤ ਵੋਟਾਂ ‘ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਦਿਆਂ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਨੇ ਡਾ. ਸੁਖਵਿੰਦਰ ਸੁੱਖੀ ਨੂੰ ਉਮੀਦਵਾਰ ਬਣਾਇਆ ਹੈ। ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪੰਥਕ ਵੋਟਾਂ ‘ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਰਿਹਾ ਹੈ। 1997 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਹੋਵੇਗਾ ਜਦੋਂ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦਾ ਭਾਜਪਾ ਨਾਲ ਗਠਜੋੜ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਾਰ ਉਹ ਬਸਪਾ ਨਾਲ ਗਠਜੋੜ ਕਰਕੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਹੈ। 2017 ਵਿੱਚ ਭਾਜਪਾ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਚੋਣ ਲੜਨ ਵਾਲੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਨੂੰ 25.2 ਫੀਸਦੀ ਵੋਟਾਂ ਅਤੇ 15 ਸੀਟਾਂ ਮਿਲੀਆਂ ਸਨ, ਇੱਥੋਂ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦਾ ਗ੍ਰਾਫ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਡਿੱਗਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਜਲੰਧਰ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਬਸਪਾ ਦਾ ਵੱਡਾ ਜਨ ਆਧਾਰ ਹੈ। ਪਿਛਲੀਆਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਬਸਪਾ ਉਮੀਦਵਾਰ ਬਲਵਿੰਦਰ ਕੁਮਾਰ ਨੂੰ 2 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵੋਟਾਂ ਮਿਲੀਆਂ ਸਨ। ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਅਤੇ ਬਸਪਾ ਦੀ ਰਣਨੀਤੀ ਹੈ ਕਿ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਦਲਿਤਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਜਾਟ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀਆਂ ਵੋਟਾਂ ਲੈ ਕੇ ਹੋਰ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਟੱਕਰ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
